Blog 1: meten is weten

Waarom vergroening zo belangrijk is.

In 2022 is het stadscentrum flink vergroend. Projecten zoals het Stadhuisplein dragen bij aan een meer aantrekkelijke gemeente. Al zijn er veel meer redenen om te vergroenen. Meer bomen en ander groen dragen bij aan een beter stadsklimaat, bijvoorbeeld door schaduw en verkoeling.

Het is van groot belang dat we meten wat vergroeningsacties opleveren voor vergroening. Zowel op korte als op langere termijn. Het Stadhuisplein is onderdeel van het project Eco-Systeem-Stad. Met dit project leren we meer over wat het beste werkt voor een aangenaam woon- en leefomgeving. Zo kunnen we beter beoordelen of groene investeringen ook echt goede investeringen zijn. 

Gemeten: 64 graden zonder groen

Op een zonninge dag hebben we met een infraroodcamera de temperatuur gemeten aan de zijkant van het gemeentehuis. Door dit te doen voordat het groen is geplant, weten we of meer groen inderdaad zorgt voor verkoeling. De temperatuur was toen maar liefst 64 graden! Nu er veel planten en bomen staan, gaan we de temperaturen 10 jaar lang meten. 

In september 2023 konden bezoekers van het Stadhuisplein het meetteam aan het werk zien. Shannen Dill en Roy Molenaar van Wageningen Environmental Research waren druk bezig met het meten van de temperatuur op het Stadhuisplein en 2 andere locaties om vergelijkingsmateriaal te hebben. De onderzoekers volgen hoe vergroening kan helpen om het lokale microklimaat te verbeteren. Het is belangrijk om te weten hoe we met klimaatverandering en hittegolven moeten omgaan. Want tijdens warme zomerse dagen is het vaak niet prettig in het stadscentrum. 

Drie meetlocaties

De Wageningse onderzoekers richten zich op 3 meetlocaties die de komende 10 jaar worden gevolgd:

  • locatie met oudere bomen (de beuken voor het stadshuis)
  • nieuw aangelegde groenstrook (op het Stadhuisplein)
  • vrij versteende plek

Deze locaties verschillen in de hoeveelheid groen en in leeftijd. Het nieuw aangelegde groen op het Stadhuisplein ontwikkelt zich de komende jaren verder. We gaan onderzoeken wat voor effect dit heeft op het plaatselijke klimaat van de omliggende omgeving. We kijken naar de luchttemperatuur, maar ook naar bijvoorbeeld de windsnelheid en luchtvochtigheid. Hoe wij als mensen het plaatselijke klimaat ervaren hangt namelijk af van meerdere onderdelen. Daarom wordt er vaak gesproken over de gevoelstemperatuur. 

Warmteverschil boom en gebouw

Temperatuur boom en gebouw vs1

Naast de temperatuurmetingen werken de onderzoekers ook met een infraroodcamera. Met zo'n camera kun je de temperatuur zien van voorwerpen en vaststellen wat de koele en warme plekken zijn. Op dit soort foto’s is te zien dat bomen en ander levend groen veel koeler zijn dan bijvoorbeeld bestrating en gebouwen. Shannen en Roy maken iedere zomer om de 2 meter infraroodfoto’s, steeds langs dezelfde lijn door de straat. Vooral op zeer warme dagen is het positieve resultaat van vergroening goed te zien, zoals deze septemberdag.
 
De glazen wand van het stadhuis licht donkerrood op. Dit was te verwachten, omdat glas bij infraroodstraling werkt als een spiegel. Dat betekent dat je dus eigenlijk een reflectie ziet van de omgevingstemperatuur. Ook de bestrating geeft hoge temperaturen aan. Op sommige plekken was dit meer dan 46.5 graden, terwijl de buitentemperatuur rond de 30 graden was. “Het duurt best een tijdje voordat een baksteen of klinker volledig is opgewarmd. Ze houden de warmte lang vast en stralen dat uit als een kachel uit. Ook ‘s nachts. Zorgen voor voldoende schaduw kan dus zowel overdag als ‘s nachts helpen met het verminderen van hitte,” volgens Shannen en Roy, “wat vooral onze nachtrust ten goede komt.” Volgende zomer komen de onderzoekers terug voor nieuwe metingen met de infraroodcamera. We zijn benieuwd of er dan al meer resultaat is te zien van het nieuwe groen op het Stadhuisplein.